به رنگ خدا

ايمان، وحدتي بنيادين و فراتر از همكاري، همزباني، همرنگي و اتحاد صوري پديد مي آورد. و استوارترين رشته هاي همدلي و همفكري، بين مؤمنان و اعضاي جامعه بزرگ اسلامي وجود دارد.
قرآن حاوي جهان بيني واحد، قانون اساسي واحد، و برنامه مشترك زندگي اسلامي است.
پيامبر اعظم صلي الله عليه وآله بنيانگذار جامعه اسلامي و محبوب مشترك تمام فرق و مذاهب اسلامي در سراسر جهان است.
مسجد الحرام، كانون اصلي و پايگاه جهاني و قبله مقبول مسلمانان در شرق و غرب و شمال و جنوب كره زمين است.
ايمان به موارد فوق سبب برادري اسلامي و اخوت ديني مي شود كه هديه خدا به جامعه بشري است. هديه اي كه در سايه آن امنيت و عدالت و محبت، سراسر جهان را فرا مي گيرد.
خداي بزرگ با يادآوري نعمت ارزشمند برادري، راهكار تداوم و تحكيم برادري را نشان داده است.
«وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً وَ لا تَفَرَّقُوا وَ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْداءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً وَ كُنْتُمْ عَلي شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْها كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ »؛⁽¹⁾
«همه با هم به ريسمان الهي چنگ زنيد و پراكنده نشويد و ياد كنيد نعمت خدا را بر شما وقتي با هم دشمن بوديد، خدا بين دلهاي شما الفت ايجاد كرد و به نعمت او برادر شديد. و بر لبه گودالي از آتش بوديد، خداوند از آن نجاتتان داد. اين چنين خدا، آياتش را براي شما بيان مي كند، باشد كه هدايت شويد.»

راهكار برادري
علاوه بر پيوند قلبي و محبّت تكويني كه خداوند بين اهل ايمان و اسلام پديد آورده، اين مهرباني و همدلي و برادري را از راههاي گوناگون در قوانين ديني پشتيباني و حمايت كرده است.
1. «صله ارحام »، «برّ والدين » و احكام مربوط به روابط و حقوق خانوادگي؛
2. تأكيد بر رسيدگي به برادران ديني و حقوق همسايگان؛
3. تأكيد بر زيارت و ديدار و آمد و شد آنان؛
4. تأكيد بر حضور در مساجد و انجام عبادات به صورت دسته جمعي؛
5. استحباب ضيافت و هديه دادن و سلام و احترام و تكريم مسلمانان؛
6. اصلاح ذات البين و ايجاد دوستي و آشتي؛
7. آراستگي و پاكيزگي در محافل و مجالس برادران و خواهران مسلمان؛
8. تبريك و تسليت در شاديها و غمهاي زندگي؛
9. استقبال و بدرقه در رفت و آمدهاي اجتماعي؛
10. سلام و تحيّت و قدرشناسي و تشكّر از كار نيك ديگران؛
11. عيادت و دلجوئي از بيماران،
12. تشييع جنازه و دعا براي برادران و خواهران ديني.
امور فوق راهكارهاي تقويت دوستي و همدلي و همكاري بين فرزندان اسلام و قرآن است. برادري ديني در پرتو اين دستورهاي الهي، درخشان تر، استوارتر و جاودانه مي شود.

مباني اتحاد و همدلي
جهان بيني واحد، قانون واحد، رعايت عدالت در زندگي اجتماعي، و اعتقاد به مركز فرماندهي واحد و تسليم همه در برابر خدا و پيامبر، ريشه هاي عقيدتي اتحاد و انسجام اسلامي و ساختار اجرايي وحدت ديني را پديد مي آورد و هر جامعه اي كه از اين امور برخوردار باشد، از مهم ترين عوامل اتحاد و همدلي بهره مند است.
محبوب و معشوق مشترك در جامعه اسلامي، يعني علاقه و محبت امت به خدا و پيامبر و قرآن و اهل بيت رسول اللَّه صلي الله عليه وآله بزرگ ترين سرمايه اجتماعي و قوي ترين عوامل اتحاد امت اسلامي است.
اين نوع اتحاد و انسجام، اتحاد موقّت، تاكتيكي، تشريفاتي و اداي مراسم و عادات معمولي نيست.
اتحاد و انسجام قلبها، نگاهها، آرمانها و همآهنگي دلها و دستهاست. اتحاد همه جانبه، پايدار، بدون تكلّف، دروني و عمل آفرين است.
محبوب اصلي و نهايي در ميان مسلمانان، خدا و پيامبرصلي الله عليه وآله و اهل بيت آن بزرگوارند.
محبوبها و عشقهاي بدلي كه نوعي شرك محسوب مي شود، ريشه بسياري از اختلافات اجتماعي است.

در جامعه اسلامي هيچ محبوبي كه بتواند در برابر عشق الهي مقاومت كند و مانع اجراي حق و عدل و فرمان خدا شود، وجود ندارد.
تمام خواسته ها، نيازها، مطالبات و علاقه ها و عشقها، در چارچوب فرمان خدا شكل مي گيرد.
به اين آيه قرآن كريم دقت كنيم:
«وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْداداً يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ وَ الَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ وَ لَوْ يَرَي الَّذِينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ الْعَذابَ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعاً وَ أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعَذابِ »؛⁽²⁾
«بعضي از مردم مبعودهايي غير از خداوند براي خود انتخاب مي كنند و آنها را همچون خدا دوست مي دارند. امّا آنها كه ايمان دارند، عشق شان به خدا (از عشق مشركان نسبت به معبودهايشان) شديدتر است و آنها كه ستم كردند (و معبودي غير از خدا برگزيدند) هنگامي كه عذاب را مشاهده كنند (خواهند دانست كه) تمام قدرت از آن خداست و خدا داراي كيفر سخت است.»
در جامعه اسلامي همه ولاها و ولايتها و پيوندها در جهت ولايت الهي است و هيچ پيوند خانوادگي، نژادي، جغرافيايي، اقتصادي، حزبي و سياسي نمي تواند با ولايت الهي و اخوت اسلامي مقابله كند.
در صورت تقويت ايمان و تحقق جامعه اسلامي، اختلافات زباني، نژادي، حزبي، صنفي، جغرافيايي و... مشكل آفرين نخواهد بود.
اختلافات سياسي و جناحي در سايه ايمان و عدالت و صداقت حل خواهد شد.
ايمان، نيرومندترين عامل، در تصميم گيريهاي فردي و اجتماعي است. نه تنها افراد مؤمن بلكه نهادهاي اجتماعي مثل قواي سه گانه كشور و زير مجموعه هر كدام، يعني تمام ادارات و احزاب و شركتها و مؤسسات مردمي و دولتي، همه براساس وظيفه ديني و با انگيزه خدمت رساني و دفاع و كمك به مردم به ويژه محرومان و مستضعفان، برنامه ريزي و اقدام مي كنند. و انگيزه معنوي و خدمت رساني بزرگ ترين عامل اتحاد و انسجام اسلامي است.

اركان سه گانه اتحاد
در وحدت و انسجام اجتماعي سه چيز نقش اساسي دارد:
1. عدالت و رعايت حقوق ديگران؛
2. ارتباطات خيرخواهانه و برخاسته از انگيزه معنوي و الهي؛
3. ايثار و حمايت از ديگران با قصد قربت و جلب رضاي الهي.
امام باقرعليه السلام ضمن حديثي بر سه نكته فوق تأكيد كرده:
«اِنَّ لِلَّهِ عَزَّوَ جَلَّ جَنَّةً لايَدْخُلُها اِلاَّ ثَلاثَةٌ؛ رَجُلٌ حَكَمَ عَلي نَفْسِهِ بِالْحَقِّ، وَ رَجُلٌ زارَ اَخاهُ الْمُؤْمِنَ فِي اللَّهِ وَ رَجُلٌ آثَرَ اَخاهُ الْمُؤْمِنَ فِي اللَّهِ؛⁽³⁾ خداي عزوجل بهشتي دارد كه جز سه كس به آن وارد نشوند. 1. كسي كه عليه خويش براساس حق و عدالت داوري كند؛ 2. كسي كه برادر مؤمنش را فقط به انگيزه الهي ديدار كند؛ 3. كسي كه براي رضاي خدا برادر ايماني را بر خويش ترجيح دهد.»
«عدالت »، «زيارت » و «خدمت » در روابط اجتماعي اركان سه گانه اتحاد و انسجام اسلامي است.
با هم عادلانه رفتار كنيم، به ديدار يكديگر برويم، و به همديگر براي رضاي خدا خدمت كنيم، تا اتحاد و انسجام اسلامي در عمل نمايان شود.
حاكميت خدا بر روح و روان انسانها، زير بناي برادري، همدلي، همكاري و مهرباني و حاكميت نفس و اميال دنيايي، بزرگ ترين مانع در برابر اتحاد و برادري و مايه اختلافات اجتماعي است.

آفات وحدت اسلامي
تبعيضها، خودخواهيها، امتياز جوئيها بدعتها، تكفيرها و تهمتها، غيبتها و بد گمانيها، جهالتها و انزوا گرائيها و تكرويها، ريشه اختلافات جامعه بشري شناخته مي شود.
در دنياي اسلام هم همين بيماريهاي اجتماعي، فرهنگي و اخلاقي، اتحاد و انسجام دنياي اسلام را هميشه با مشكل مواجه ساخته است.
از ديدگاه عقيدتي، توحيد زير بناي وحدت است و كفر و شرك زير بناي اختلاف و درگيري. از ديدگاه ايدئولوژي و آرمانها، آخرت گرايي زير بناي اتحاد و دنياگرايي ريشه اختلاف و نزاع و كشمكشهاست.

از ديدگاه رفتاري، پاي بندي به شريعت زير بناي وحدت، و بدعت مادر اختلاف و خصومت و نامهربانيهاست.
از ديدگاه سياسي، پذيرش نظام امامت، ضامن اتحاد سياسي دنياي اسلام است، و تن دادن به سلطنت و دموكراسي غربي ريشه عقب ماندگي امت اسلامي و اختلافات سياسي.
سلطه اجانب و نفوذ آنان در كشورهاي اسلامي ريشه اختلافات و جنگ و جدال فرق و مذاهب موجود در كشورهاي اسلامي است.
اختلافات فكري، فرهنگي را در سايه توحيد و تسليم در برابر خدا مي توان حل كرد.
اختلافات اجتماعي در پرتو امامت و عدالت رنگ مي بازد و جداييها به وحدت مي انجامد.
اختلافات اخلاقي و رفتاري تنها براساس تقوا و خودسازي زدوده مي شود.
بنابراين دين الهي و دينداري، بزرگ ترين عامل اتحاد و هماهنگي نه تنها در دنياي اسلام بلكه در جامعه بزرگ بشري است.
بشر اگر دنياي آباد و آزاد و پر رونقي هم بخواهد، راهي غير از پذيرش اصول عقايد اسلامي و قبول و اجراي احكام الهي ندارد.
حوزه و روحانيت و مبلغان دين با تبليغ و ترويج ايمان و انديشه هاي اسلامي و احكام ديني نقشي مهم در اتحاد بشريت و مسلمانان ايفا مي كنند و مخالفان دين ميدان را براي هر گونه كشمكش و عدالت و اختلاف فراهم مي آورند. تبليغ تفكر سكولار و مبارزه با غيرت ديني، خدمت به وحدت بشريت نيست؛ زمينه سازي براي هرج و مرج و غارت ملتهاست.
انديشمند مصلح، دكتر محمّد اقبال لاهوري نقش ايمان را در اتحاد ملتها، بسيار زيبا ترسيم كرده است:
ملتي را رفت چون آئين زدست    //   مثل خاك اجزاي او از هم گسست
هستي مسلم زآئين است و بس      //   باطن دين نبي اين است و بس
برگ، گل شد چون زآئين بسته شد  //   گل ز آئين بسته شد گلدسته شد
نغمه از ضبط صدا پيداستي    //   ضبط چون رفت از صدا غوغاستي
در گلوي ما نفس موج هواست    //   چون هوا پابند ني گردد نواست
تو همي داني كه آئين تو چيست    //   زير گردون سرّ تمكين تو چيست؟
آن كتاب زنده قرآن حكيم     //    حكمت او لايزال است و قديم
نسخه اسرار تكوين حيات    //   بي ثبات از قوتش گيرد ثبات⁽⁴⁾